Ataxie

Ataxie is een vorm van kreupelheid waarbij de normale tactmatigheid van de gangen is verstoord. Het gezonde paard beweegt zijn benen in een bepaalde volgorde en snelheid. Het been wordt neergezet, belast, weer opgenomen en naar voren gebracht en weer neergezet. Dit gebeurt in een bepaald ritme dat per paard maar vooral per ras nog wel kan verschillen: een IJslander heeft andere gangen dan een warmbloedpaard en die heeft weer andere gangen dan een draver. Het zenuwstelsel reguleert deze bewegingen van de benen. Zodra er met dit zenuwstelsel iets mis is worden de gangen afwijkend. Er is geen sprake van pijn of een mechanische belemmering van een gewricht maar de fijntuning en het samenspel van het centrale zenuwstelsel en de spieren is verstoord. Om een gewicht van pak hem beet 500 kg zo efficiënt mogelijk naar voren te bewegen is een goed samenspel absoluut noodzakelijk. Als deze efficiëntie afneemt moeten de spieren harder gaan werken en dat is de reden dat een atactisch paard vaak spierpijn krijgt.

Voorbeeld Ataxie

Hoe kunnen we zien of een paard atactisch is?

De ernstige vormen van ataxie zijn niet zo moeilijk vast te stellen, deze paarden slingeren en lijken wel dronken. De achterbenen worden slingerend naar voren gebracht en schijnbaar op een willekeurige manier neergezet. Vaak is de kracht in de staart afgenomen en soms doen ook de voorbenen mee. Sommige paarden zijn dermate slap dat ze helemaal niet meer in de benen kunnen komen. Dit verschijnsel treedt zo nu en dan op bij de zogenaamde rhinopneumonie, een virusinfectie waarbij de zenuwen aangetast kunnen worden. De geringe vormen van ataxie zijn soms heel moelijk te onderscheiden van spierproblemen of andere oorzaken van kreupelheid. Een nauwkeurig onderzoek van het zenuwstelsel kan dan uitsluitsel geven.

Hoe ontstaat ataxie?

De rhinopneumonie is al even genoemd. Het Herpesvirus dat deze aandoening veroorzaakt beschadigt de zenuwen rond het ruggemerg waardoor deze hun signaal niet goed meer naar de spieren kunnen doorgeven. Vaak gaan de klachten weer over maar niet altijd. Een tweede veel voorkomende oorzaak is een beschadiging van het wervelkanaal of de zenuwen die daar doorheen lopen: het ruggemerg en de uittredende zenuwen. Dit kan gebeuren door vallen, een klap of een hele plotselinge heftige beweging van de hals. We zien dit vaker bij hengsten dan bij merries omdat eerstgenoemden wat ruiger met elkaar omgaan. Soms is een wervel beschadigd, soms zit er alleen druk op het ruggemerg. Ook een ernstig te kort aan antioxidanten (o.a. vitamine E, C. Selenium) kan degeneratie van de zenuwen geven maar dat is uitzonderlijk.

Wat valt er aan te doen?

Het herpesvirus is niet te bestrijden als er eenmaal zenuwbeschadiging is opgetreden. Wel kunnen we de ontsteking beperken met ontstekingsremmers en stoffen geven die het ruggemerg zo goed mogelijk beschermen. Enten tegen het virus heeft maar een heel beperkte preventieve werking tegen de verlammingsvorm. Bij een mechanische beschadiging is het zinvol om de plaats van de beschadiging op te sporen, eventueel met röntgenonderzoek en met een goed klinisch onderzoek (pijnpunten, beweeglijkheid van de hals, zenuwonderzoek).
Fysiotherapie, ontstekingsremmers en soms “kraken” kunnen de symptomen verminderen. De natuur moet de rest doen en over het algemeen is een periode van drie tot 6 maanden nodig om vast te kunnen stellen hoe het uiteindelijke resultaat wordt. Het paard moet in het acute geval absoluut rust hebben om meer schade te voorkomen en in een later stadium gedoseerde arbeid om de spieren weer zo goed mogelijk te trainen.

S. Boerma
Paardenkliniek Garijp

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

Top